بلاگ
ابعاد استاندارد لوح تقدیر چیست؟ (راهنمای سایز کاغذ و جلد)
زمانی که صحبت از برگزاری یک همایش باشکوه، جشن فارغالتحصیلی یا تقدیر از کارمندان نمونه به میان میآید، جزئیات حرف اول را میزنند. یکی از مهمترین این جزئیات که اغلب نادیده گرفته میشود اما تأثیر مستقیمی بر زیبایی و پرستیژ هدیه شما دارد، ابعاد لوح تقدیر است. آیا تا به حال لوحی دریافت کردهاید که در قاب خود لق بزند یا متنی که در کاغذ جا نشده باشد؟ اینها همه ناشی از عدم شناخت استانداردهای سایز است.
در مجموعه دهخدا، ما با سالها تجربه در تولید انواع تقدیرنامههای نفیس، بارها دیدهایم که انتخاب سایز اشتباه چگونه میتواند هزینههای چاپ و صحافی را هدر دهد. در این مقاله تخصصی، قصد داریم ذرهبین را برداریم و به دنیای میلیمترها و سانتیمترها برویم. از سایزهای استاندارد کاغذ (سری A) گرفته تا ابعاد دقیق جلدهای گالینگور، مخمل و جعبههای نفیس را بررسی خواهیم کرد تا بهترین انتخاب را داشته باشید.
چرا انتخاب ابعاد لوح تقدیر اهمیت دارد؟
شاید تصور کنید که سایز، صرفاً یک سلیقه شخصی است؛ اما در صنعت چاپ و صحافی، ابعاد تابع استانداردهای جهانی (ISO) و محدودیتهای متریال است. انتخاب صحیح ابعاد لوح تقدیر سه مزیت اصلی دارد:
- تناسب بصری (Visual Harmony): متن، حاشیه تذهیب و فضای سفید باید با ابعاد کاغذ همخوانی داشته باشند.
- کاهش دورریز کاغذ (Cost Efficiency): انتخاب سایزهای استاندارد باعث میشود پرتِ کاغذ در چاپخانه به حداقل برسد و هزینه نهایی کاهش یابد.
- یافتن راحتِ جلد و قاب: اگر سایز غیراستاندارد انتخاب کنید، مجبورید هزینهی گزافی برای ساخت جلد یا قاب اختصاصی بپردازید.
استانداردهای جهانی کاغذ در لوحهای تقدیر
پایه و اساس تمام اندازهگیریها در این حوزه، استانداردهای کاغذ سری A است. بیایید دقیقترین ابعاد را بررسی کنیم:
۱. سایز A4؛ پادشاه لوحهای تقدیر (استانداردترین انتخاب)
رایجترین و محبوبترین ابعاد لوح تقدیر در ایران و جهان، سایز A4 است.
- ابعاد دقیق: ۲۱ × ۲۹.۷ سانتیمتر (۲۱۰ × ۲۹۷ میلیمتر)
- کاربرد: مناسب برای تقدیرنامههای اداری، گواهینامههای آموزشی، احکام قهرمانی و لوحهای شرکتی.
- مزیت: این سایز تعادل کاملی بین خوانایی متن و فضای تذهیب ایجاد میکند. تقریباً ۹۰٪ جلدهای آماده در بازار (گالینگور، مخمل، چرم) برای این سایز تولید میشوند.
۲. سایز A5؛ جمعوجور و اقتصادی
اگر متن شما کوتاه است یا میخواهید هدیهای ظریفتر و دمهدستیتر بدهید، A5 گزینه مناسبی است.
- ابعاد دقیق: ۱۴.۸ × ۲۱ سانتیمتر (۱۴۸ × ۲۱۰ میلیمتر)
- کاربرد: تقدیرنامههای دانشآموزی، کارتهای دعوت رسمی، یادبودهای کوچک همایشی.
- نکته مهم: در این سایز، باید از نوشتن متنهای طولانی پرهیز کنید، زیرا فونت باید ریز شود و خوانایی کاهش مییابد.
۳. سایز A3؛ باشکوه و دیواری
این سایز معمولاً برای لوحهایی استفاده میشود که قرار نیست داخل پوشه یا جلد قرار بگیرند، بلکه مستقیماً قاب شده و به دیوار نصب میشوند.
- ابعاد دقیق: ۲۹.۷ × ۴۲ سانتیمتر (۲۹۷ × ۴۲۰ میلیمتر)
- کاربرد: احکام انتصاب مدیران ارشد، گواهینامههای بینالمللی مهم، شجرهنامهها.
رابطه ابعاد کاغذ با ابعاد جلد (نکته فنی بسیار مهم)
یکی از اشتباهات رایج طراحان و خریداران این است که تصور میکنند ابعاد جلد باید دقیقاً هماندازه کاغذ باشد. این تصور غلط است!
برای اینکه کاغذ (متن لوح) به زیبایی درون جلد قرار بگیرد و لبههای آن بیرون نزند، جلد باید از هر طرف حدود ۰.۵ تا ۱ سانتیمتر بزرگتر از کاغذ باشد. این حاشیه امن، از پارگی و تا خوردن لبههای کاغذ جلوگیری میکند.
جدول راهنمای ابعاد جلد لوح تقدیر (حالت بسته)
| سایز کاغذ داخلی | ابعاد استاندارد کاغذ (cm) | ابعاد پیشنهادی جلد (cm) | نوع صحافی مناسب |
| A4 | ۲۱ × ۲۹.۷ | ۲۲.۵ × ۳۱.۵ | گالینگور، مخمل، چرم |
| A5 | ۱۴.۸ × ۲۱ | ۱۶ × ۲۲.۵ | مقوایی، گالینگور |
| B4 (غیر رایج) | ۲۵ × ۳۵ | ۲۶.۵ × ۳۶.۵ | زونکنی، کلاسوری |
توصیه دهخدا: اگر قصد دارید کاغذ را خودتان چاپ کنید و جلد را جداگانه بخرید، حتماً قبل از برش نهایی کاغذ، جلد را تهیه کنید تا از فیت شدن آن مطمئن شوید.
نکات کلیدی درباره “حاشیه برش” در طراحی
وقتی طراح شما فایل لوح تقدیر را آماده میکند، باید مسئلهی “Bleed” یا حاشیه برش را در نظر بگیرد. در چاپخانهها، وقتی کاغذها در تیراژ بالا برش میخورند، ممکن است تیغه برش ۱ تا ۲ میلیمتر خطا داشته باشد.
اگر شما طرح تذهیب یا کادر دور لوح را دقیقاً مماس با لبهی کاغذ (مثلاً در سایز ۲۱×۲۹.۷) قرار دهید، ممکن است بخشی از طرح در برش حذف شود یا حاشیه سفید ناخواستهای ایجاد شود.
- راهکار: همیشه طرح پسزمینه را ۵ میلیمتر از هر طرف بزرگتر از سایز اصلی در نظر بگیرید، اما متنها و لوگوها را حداقل ۱ سانتیمتر از لبهها فاصله دهید (Safe Zone).
ابعاد لوح تقدیر جعبه دار و تندیسها
امروزه استفاده از لوحهای جعبهدار بسیار ترند شده است. در این مدلها، لوح (که معمولاً فلزی یا پلکسی است) درون یک جعبه نفیس مخمل یا جیر قرار میگیرد. ابعاد لوح تقدیر در این مدلها کمی متفاوت است زیرا ضخامت متریال و فضای داخلی جعبه مطرح است.
- ابعاد لوح فلزی داخل جعبه: معمولاً ۲۰ × ۱۵ سانتیمتر یا ۱۸ × ۱۳ سانتیمتر.
- ابعاد جعبه: جعبه باید طوری ساخته شود که لوح درون آن “فیکس” شود و تکان نخورد. معمولاً دور لوح یک فریم (Frame) یا پاسپارتو قرار میگیرد که ابعاد نهایی جعبه را بزرگتر میکند (مثلاً ۲۵ × ۳۰ سانتیمتر).
آیا میتوان ابعاد اختصاصی سفارش داد؟
بله. اگرچه سایزهای A4 و A5 استاندارد هستند و هزینه کمتری دارند، اما در مجموعه دهخدا امکان تولید لوح و جلد با ابعاد کاملاً سفارشی (Custom Size) وجود دارد. این مورد معمولاً برای موارد خاص مثل:
- لوحهای مربعی (مثلاً ۲۰ × ۲۰ سانتیمتر)
- لوحهای پانوراما (کشیده)
- فولدرهای جیبدار خاص
استفاده میشود. البته در نظر داشته باشید که تولید سایز اختصاصی نیازمند ساخت قالب جدید برای جلدسازی است و برای تیراژهای پایین (زیر ۵۰ عدد) مقرونبهصرفه نیست.
تاثیر جهت (Orientation) بر ابعاد
ابعاد لوح تقدیر فقط شامل طول و عرض نیست؛ بلکه جهت قرارگیری (عمودی یا افقی) نیز مهم است.
- لوحهای عمودی (Portrait): رسمیتر هستند و بیشتر برای احکام اداری و مجوزها استفاده میشوند. اکثر جلدهای کتابی موجود در بازار به صورت عمودی باز میشوند.
- لوحهای افقی (Landscape): برای گواهینامههای دورههای آموزشی بینالمللی و تقدیرنامههای همایشی محبوبترند. متنهای طولانی در حالت افقی چیدمان بهتری دارند.
توجه کنید که سایز کاغذ در هر دو حالت A4 است، اما محل تا خوردن جلد (Crease) تغییر میکند. اگر جلد شما “دو لت” است، باید دقت کنید که شیرازه جلد در طول است یا در عرض؟ اشتباه در این مورد باعث میشود کاغذ شما برعکس داخل جلد قرار بگیرد!
جمعبندی: کدام سایز مناسب شماست؟
انتخاب ابعاد لوح تقدیر به سه عامل بستگی دارد:
- حجم متن: متن زیاد = سایز A4. متن کم و نمادین = سایز A5.
- بودجه: سایز A5 و B5 هزینهی کاغذ و جلد کمتری دارند.
- نوع مراسم: برای مراسمهای رسمی دولتی و کشوری، حتماً از سایز A4 با جلد گالینگور یا جعبه استفاده کنید تا ابهت کار حفظ شود.
ما در فروشگاه اینترنتی دهخدا، با تنوعی بینظیر از انواع لوحهای خام، جلدهای آماده و خدمات چاپ اختصاصی، خیال شما را از بابت استاندارد بودن ابعاد و کیفیت متریال راحت کردهایم. میتوانید همین حالا وارد بخش محصولات شوید و متناسب با نیاز خود، برای خرید لوح تقدیر بهترین گزینه را انتخاب کنید.
سوالات متداول
ابعاد استاندارد کاغذ A4 برای لوح تقدیر دقیقاً ۲۱ در ۲۹.۷ سانتیمتر است. اگر قصد خرید جلد برای این سایز را دارید، باید جلدی تهیه کنید که ابعاد داخلی آن حداقل نیم سانتیمتر از هر طرف بزرگتر باشد (حدود ۲۲ در ۳۱ سانتیمتر).
الزاماً خیر، اما معمولاً مدارس برای تقدیرنامههای دانشآموزی (بهویژه در مقطع ابتدایی) از سایز A5 (۱۴.۸ در ۲۱ سانتیمتر) استفاده میکنند که کوچکتر و اقتصادیتر است. اما برای ادارات و همایشهای رسمی، سایز A4 استانداردِ مطلق است.
هنگام طراحی فایل چاپی، باید متنها و لوگوها را حداقل ۱ تا ۱.۵ سانتیمتر از لبههای کاغذ فاصله دهید. این کار باعث میشود اگر کاغذ در چاپخانه کمی جابجا شد یا لبههای آن زیر قاب رفت، متن اصلی آسیب نبیند.
در لوحهای جعبهدار، معمولاً پلاک فلزی کوچکتر از کاغذ A4 است. رایجترین سایزها برای پلاک فلزی داخل جعبه، ۲۰ در ۱۵ سانتیمتر و ۱۸ در ۱۳ سانتیمتر هستند که روی یک پاسپارتوی مخمل یا چوبی نصب میشوند.
بله، چاپ هر سایزی امکانپذیر است. اما توجه داشته باشید که جلدهای آماده موجود در بازار اکثراً مستطیلی (A4) هستند. اگر سایز مربعی (مثلاً ۲۰ در ۲۰) انتخاب کنید، باید هزینه بیشتری برای ساخت جلد یا قاب اختصاصی بپردازید.
